3 farklı ”when” kullanımı

When” sadece zaman belirtmek için kullanılan bir bağlaç değildir. Tarihleri nitelemek, isim cümlecikleri oluşturmak gibi fonksiyonları da vardır. Bir bağlaç olarak kullanıldığında zaman uyumu gerekli olurken, diğer durumlarda böyle bir kural zorunlu değildir. Buna ek olarak, cümlenin çevirisi de kullanım alanına göre değişir.

Versiyon 1: Bağlaç olan when

Ana cümledeki eylemin ne zaman gerçekleştiğini belirtmek için ”when” bağlacını kullanabiliriz. Saat, tarih vb. detaylar vermek yerine başka bir eylemi referans almak istersek when bağlacı kullanılabilir.

WWII ended when Germany surrendered.

Almanya teslim olduğunda 2. Dünya Savaşı sona erdi. 1945 yılında sona erdi demek yerine Almanya’nın teslim olması referans alındığı için when bağlacı kullanıldı.

The human body changes significantly when puberty begins.

Ergenlik başladığında insan bedeni büyük ölçüde değişir. When bağlacı ile geçmişe, günümüze veya geleceğe yönelik durumlardan bahsedebilirsiniz. Türkçe çeviri ele aldığınız zamandan bağımsız olarak aynı kalır. Mesela eve geldiğimde ifadesi içeriğe bağlı olarak geçmiş veya gelecek özelliği kazanır.

Bağlaç olan when ister cümle başında, ister cümle sonunda kullanılabilir. Cümle başında kullanılırsa virgül kullanmak gerekir. Cümle başında when kullanmayı dikte eden bir durum yoktur; bunu paragrafın akışı belirler. Yeni detaylar varsa, konu değişiyorsa bağlaçlı cümle başa alınır.

When we build a colony on Mars, we will take our first step towards being an interstellar species.

Mars’ta bir koloni kurduğumuzda, yıldızlararası bir tür olmaya yönelik ilk adımı atacağız.

Eğer özneler ortaksa when bağlacının olduğu cümle kısaltmaya uğrayabilir.

Most vegetables remain tasty when eaten raw.

Çoğu sebze çiğ yendiğinde lezzetli kalır.

Athletes undergo strict training when preparing for major events.

Sprocular büyük yarışmalara hazırlanırken sıkı bir eğitimden geçerler.

When bağlacı ile aktarılan eylem tetikleyicidir, önce gerçekleşir. Fakat, past perfect zaman kullanıldığında işler tersine döner. Past perfect zaman ile her koşulda önce gerçekleşen eylem aktarılır.

When WWII broke out, the global economy collapsed.

İkinci Dünya Savaşı başladığında küresel ekonomi çöktü. Önce savaş başladı, sonra ekonomi çöktü anlamı mevcut.

When WWII broke out, the global economy had collapsed.

İkinci Dünya Savaşı başladığında küresel ekonomi (zaten) çökmüştü. Ekonomi savaş başlamadan önce zaten çökmüş durumdaydı anlamı var.

Versiyon 2: Tarih niteleyen when

Aynı insanları nitelemek için who, whom veya whose kullandığımız gibi tarihleri nitelemek için de when kullanabiliriz. Bu cümlelerde zaman uyumu olmak zorunda değildir.

The world’s first nuclear explosion occurred in 1945, when the world had no idea about its power.

İlk nükleer patlama, dünyanın henüz onun gücü hakkında hiçbir fikre sahip olmadığı 1945 yılında gerçekleşti. Bu cümlede when bağlaç değil, 1945 yılını niteleyen bir zamir. When bir bağlaç olsaydı ”the world” öznesi dünyanın değil dünya biçiminde çevrilecekti.

China banned international flights in December, when a pandemic threat arose.

Çin, bir küresel salgın tehdidinin ortaya çıktığı Aralık ayında uluslararası uçuşları yasakladı.

Sadece tarih belirten kelimeleri değil, vakit, zaman, dönem, an gibi kelimeleri de when ile niteleyebiliriz. Esas olan; o anı özel kılan, diğerlerinden ayırt ettiren ayrıntılara odaklanmaktır.

Gandalf appeared at such a moment when there was no hope of victory.

Gandalf, zafere dair hiçbir umudun olmadığı bir anda ortaya çıktı.

Versiyon 3: İsim cümleciği oluşturan when

When ile isim cümlecikleri elde etmek de mümkündür. Bunları nesne veya tümleç pozisyonunda kullanabiliriz.

I have no idea when the quarantine will be lifted.

Karantinanın ne zaman kaldırılacağı konusunda bir fikrim yok. When ile başlayan cümle nesne olarak kullanıldı.

There seems to be consensus about when the universe came into existence.

Evrenin ne zaman ortaya çıktığına dair uzlaşı yokmuş gibi görünüyor. İki cümle arasında zaman uyumu yok. When ile cümleye eklenen kısım sadece ne hakkında uzlaşı olmadığını anlatıyor, eylemin ne zaman gerçekleştiğini değil.

When ile oluşturulan isim cümleciklerini özne pozisyonunda kullanmak mümkündür. Bu konuşma dilinde yaygın olan bir kullanım biçimidir.

When the Sun will swallow our planet can be predicted.

Güneşin gezegenimizi ne zaman yutacağı tahmin edilebilir. When ile başlayan altı çizili cümle özne görevi görüyor.

Cümle başında when ve virgül kullanımı

Cümle when ile başlar ve virgül kullanılırsa, when bir bağlaç olarak kullanılmış demektir. Fakat, virgül kullanılmazsa hemen üstteki örnekte olduğu gibi vurgu amacı taşıyan cleft bir cümle elde etmiş oluruz.

Bir Cevap Yazın